QUY TRÌNH THAO TÁC CHUẨN (SOP)
BÁN THUỐC KHÔNG KÊ ĐƠN (OTC)

ĐƠN VỊ ÁP DỤNG: [Tên Nhà thuốc]

1. MỤC ĐÍCH

• Đảm bảo hoạt động bán, tư vấn sử dụng thuốc không kê đơn (OTC) diễn ra an toàn, hợp lý và hiệu quả.
• Giúp nhân viên khai thác đúng tình trạng bệnh, tránh lạm dụng thuốc hoặc bỏ sót các dấu hiệu bệnh nặng cần thăm khám bác sĩ.

2. PHẠM VI ÁP DỤNG

• Áp dụng cho các thuốc thuộc "Danh mục thuốc không kê đơn" (được Bộ Y tế ban hành) tại nhà thuốc.
• Đối tượng thực hiện: Dược sĩ chủ nhà thuốc, Nhân viên bán hàng.

3. TÀI LIỆU VIỆN DẪN (CẬP NHẬT 2026)

• Luật Dược số 105/2016/QH13 và Luật số 44/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung.
• Thông tư số 07/2017/TT-BYT ban hành Danh mục thuốc không kê đơn (và các văn bản sửa đổi, bổ sung).
• Thông tư số 02/2018/TT-BYT quy định về Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc (GPP).
• Nghị định số 163/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Dược (quản lý bán lẻ).

4. NỘI DUNG QUY TRÌNH

4.1. Tiếp đón và Chào hỏi

• Nhân viên mặc trang phục quy định, đeo biển tên.
• Chào hỏi khách hàng niềm nở: "Dạ, cháu/em có thể giúp gì cho cô/bác ạ?"

4.2. Tìm hiểu thông tin (Khai thác bệnh sử)

Nhân viên TUYỆT ĐỐI KHÔNG bán thuốc ngay khi chưa nắm rõ thông tin. Cần đặt câu hỏi theo 2 tình huống:

Tình huống A: Khách hỏi mua tên thuốc cụ thể

• Hỏi mục đích: "Thuốc này bác mua để chữa bệnh gì ạ?" (Để kiểm tra xem khách có dùng sai chỉ định không).
• Hỏi đối tượng dùng: "Thuốc dùng cho ai? Bao nhiêu tuổi? Có đang mang thai, cho con bú hay mắc bệnh mãn tính (dạ dày, huyết áp, tim mạch) không?"
• Hỏi lịch sử: "Bác đã dùng thuốc này bao giờ chưa? Có bị dị ứng không?"

Tình huống B: Khách kể bệnh/hỏi tư vấn (Cắt liều)

• Hỏi triệu chứng: "Đau ở đâu? Sốt bao nhiêu độ? Ho khan hay ho đờm? Kéo dài bao lâu rồi?"
• Hỏi tiền sử dùng thuốc: "Bác đã uống thuốc gì chưa? Có đỡ không?"
• Hỏi các thuốc đang dùng kèm: Để tránh tương tác thuốc bất lợi.

4.3. Đánh giá và Tư vấn

Căn cứ thông tin thu thập được, Dược sĩ đưa ra quyết định:

• Từ chối bán & Khuyên đi khám: Nếu các triệu chứng nghiêm trọng vượt quá phạm vi điều trị của nhà thuốc (Ví dụ: Sốt cao co giật, nôn mửa liên tục, đau bụng dữ dội, chấn thương nặng, nghi ngờ sốt xuất huyết...).
• Tư vấn điều chỉnh: Nếu khách yêu cầu mua thuốc không phù hợp, giải thích và tư vấn sang loại thuốc khác an toàn/hiệu quả hơn.
• Lựa chọn thuốc: Chọn thuốc phù hợp với tình trạng bệnh, cơ địa và khả năng tài chính của khách hàng. Ưu tiên thuốc generic chất lượng tốt nếu khách muốn tiết kiệm chi phí.
• Tư vấn hỗ trợ: Đưa ra lời khuyên về chế độ ăn uống, sinh hoạt (uống nhiều nước, nghỉ ngơi, kiêng chất kích thích...).

4.4. Nhập liệu và Thu tiền

• Nhập máy: Quét mã vạch hoặc nhập tên thuốc vào phần mềm quản lý để trừ tồn kho và liên thông dữ liệu lên Cổng Dược Quốc gia.
• Thông báo giá: Thông báo tổng tiền và thu tiền của khách. In hóa đơn bán lẻ (nếu khách cần).

4.5. Lấy thuốc và Ra lẻ

• Lấy thuốc theo đúng chủng loại đã tư vấn.
• Ra lẻ (Cắt liều):
  • Dùng khay đếm thuốc và túi sạch. Không dùng tay trần bốc thuốc.
  • Cho thuốc vào túi zip kín.
  • Ghi nhãn: Ghi rõ Tên thuốc - Hàm lượng - Liều dùng (Sáng/Trưa/Chiều/Tối) - Cách dùng (Uống trước/sau ăn).

4.6. Hướng dẫn sử dụng

Hướng dẫn kỹ cho khách hàng trước khi giao thuốc:

• Tác dụng: Thuốc này có tác dụng gì (Viên xanh giảm đau, viên vàng chống dị ứng...).
• Cách dùng: Uống với nước lọc, không uống với trà/sữa.
• Lưu ý đặc biệt: Cảnh báo tác dụng phụ thường gặp (buồn ngủ, khô miệng, đổi màu nước tiểu) để khách không hoang mang.

4.7. Giao hàng

Giao thuốc cho khách. Cảm ơn và chào tạm biệt.

5. BIỂU MẪU VÀ LƯU TRỮ

• Dữ liệu bán hàng: Lưu trên phần mềm quản lý nhà thuốc vĩnh viễn.
• Sổ theo dõi thuốc tiền chất/dạng phối hợp: Đối với các thuốc cảm cúm có chứa Pseudoephedrine/Codeine (nếu bán số lượng lớn hoặc nghi ngờ lạm dụng, cần ghi chép thông tin người mua).

BM.01: SỔ THEO DÕI THUỐC DẠNG PHỐI HỢP CÓ CHỨA HOẠT CHẤT KSĐB

6. SƠ ĐỒ QUY TRÌNH (FLOWCHART)